İNSAFLI NETLEŞME BİLİNCİ

UĞUR CANBOLAT

AHLÂK-I HASENE erleri, her alanda netleşmiş insanlar arasından çıkarlar. Onlarda gri alan bulunmaz. Duruma göre renk değiştirir gibi tavır değiştirmezler.

Evet, net olurlar. Kararlıdırlar. İstikâmetleri belirgindir. Menzilleri bellidir. Yürüyüşlerinde hızlarını kesecek çeldiricileri hemen fark ederek gerekeni yaparlar.

Ama bunu insafla yaparlar.

Öfkenin atına binmezler. Sıkılı yumruklarla dolaşmazlar. Kendi kanaatlerini başkalarına dikte etme heveslerine tenezzül etmedikleri gibi bunları bir yaptırım boyutuna da taşımazlar.

Her meselede dengeyi gözetirler. Meydana gelen ihtilaflarda ortayı bulurlar. İtidale çağırırlar. Bunu insaflı olmanın bir gereği olarak yaparlar. Terazilerinin birinden yana ağır basması diğer tarafa insafsızlık olacağından temkin hâli onlar için önemlidir.

Güzel ahlak yolcuları insafsız netleşmeyi tercih etmezler. Hakça davranırlar. Kendi heves ve vehimlerine tâbi olup yargı dağıtmaya tevessül etmezler. Zira bu şekilde bir yol tuttuklarında her iş ve eylemde adaletten kopacaklarını bilirler.

Erdem yolunda ilerleyen bahtiyarlar vicdan terazisini asla sarsmayı göze almazlar. İşte bu sebeple insaf barındırmayan netleşmelerden, duruşlardan, tavırlardan, eylemlerden kendilerini ustaca çekerler.

Merhamete yaslanırlar.

Hakkaniyet ölçülerine göre faaliyetlerini ölçüp biçerler.

Anlayışlı olmayı, insaflı olmayı gözetirler.

Aklın emrettiğinden yani makul olandan uzak düşmezler. Mantık dediğimiz muhakeme güçlerini her meselede çalıştırırlar.

Güzel ahlak yolcuları ehl-i kalptirler.

Duyguyu önemserler. Hislerini harekete geçirerek yaptıklarından lezzet alırlar. Ancak asla duygusallık yapmazlar. Ölçüleri akıl, vicdan ve adalettir.

Ahlâk-ı hasene erleri çok iyi bilirler ki, insaf iyi yaşamanın yani hayata dini duyarlılıkla bakmanın yarısıdır. Bunu elde etmek diğer yarısını tamamlamak için yola çıkmak demektir onlara göre.

Bu ise açık yürekli olmakla sağlanır.

İletişime yalan yanlış algılar karıştırmamakla elde edilir.

Her türlü bulanıklıktan, şüpheden ve gri alanlardan uzak durmakla korunmaları gerçekleşir.

Sınırların insaflı belirginliği karmaşıklıktan kurtulmakla mümkündür. Çelişkiler kişiyi insafsız netleşmeye sürükler. İletişim hileyle sağlanır hâle gelir. Anlamak yerine manipülasyonlar devreye girer. Yansıtma ve saldırı teşebbüsleri hemen arkasından sıraya girer.

O sebeple güzel ahlak erleri şüpheye yer bırakmayacak bir açıklıkla konuşurlar. Karartma yapmazlar. Algılarla olguların yerini karıştırmaya cüret etmezler.

Net olurlar, safları sıklaştırırlar ama insafı asla elden bırakmazlar.

Ey hakikat yolunun insafsız netleşmekten kaçınan merhametli yolcusu!

Sende eğer güzel ahlak yolcuları gibi menziline selametle erişmek istiyorsan insaflı olmayı ilke edinmelisin. Net ve berrak olmalısın. Aklını, kalbini, vicdanını insafsızlıkla karartmamalısın. Çatışmalarını vahyin ışığında çözümlemelisin. Fahr-i Kâinat Efendimizin yolundan izinden ayrılmamalısın.  Empatiden uzak aşırı katılıklara yönelmemelisin. Acımasızlık, gaddarlık, merhametsizlik senin hayat kitabında olmamalı.

Muamelelerinde muhataplarının duygu durumlarını, yaşam zorluklarını, maruz kaldıkları ağır imtihanları dikkate almalısın. Asıl insanları yıpratan şeyin belirsizlik olduğunu unutmamalısın. En insafsız netleşmelerden birinin bu olduğunu hatırından çıkarmamalısın. Kimseye yıpratıcı duygusal yükler yüklememelisin. Üslûp ve zamanlamanın da çok mühim olduğunu zihninde tutmalısın. Ani yıkımlara sebep olacak söz ve fillerden azami derece uzak durmalısın. Hissi yaraları tetiklememek için büyük özen göstermelisin. İnsafsız netleşmeden sağlıklı yani insaflı netleşmeye yürümen ve finali yüz ağartıcı şekilde yapman bunlara dikkat etmene bağlı.