Öfkenin atına binmezler. Sıkılı yumruklarla dolaşmazlar. Kendi kanaatlerini başkalarına dikte etme heveslerine tenezzül etmedikleri gibi bunları bir yaptırım boyutuna da taşımazlar.

Eğer sende güzel ahlak yolunda menzile ulaşmak istiyorsan aktif seven, merhameti ve şefkati eylemli olarak gösteren, güzelliklere açılan has bahçelere erdemle yürüyen bir muhabbetin sahiplerinde olmalısın.  

Kendisi evrenin adeta sabah metrobüsünü kaçırmamak için koşturan memur kılıklı kâtibidir. İşte bu hızlı ve öfkeli kâtibin yeryüzündeki izdüşümü niteliğinde bazı insanlar vardır ki; onlar tam anlamıyla düşler ülkesinin o sağı solu belirsiz, nev-i şahsına münhasır "gelgit akıllı" sakinleridir.

Budist rahipleri bile tapınağa ulaşmak için tırmandıkları yolda sadece sayısız basamaklar beklemiyor artık. Ne yana baksalar; yanıp sönen ışıklar, gözlerinin önüne ard arda perde gibi inen rengarenk pencerecikler ve kulaklarından girip zihinleri allak bullak ederek âdetâ düşünceleri uyuşturan bir hengâme. Bir adım ötesini dahî arzulayan herkesin başına belâdır bu durumlar. 

Kendi yönelimlerini, zevklerini öncelemekten uzak durarak Rabbimizin bizim için öngördüğü ve vahyi ile bildirdiği umdeleri esas alırlar.

Anlamıyorum diye anlamazsın. Her olayı bu kadar kişisel algılarsan hadiseleri de şahsına yapılmış saldırı gibi algılarsın. Sonra üzüm yiyecekken ne ara bağcının tepesine çıkıp kafasını ezip, “Bundan niye şarap olmuyor?” diyoruz.

Sosyolojik hâdiseleri okumak gerekir. Yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim Nebi kıssalarıyla bize bunu vermektedir. Resuller ve gönderildikleri kavimlerin vahye karşı tutumları sosyolojik analizler gerektirmektedir ki, buna sosyolojik okumalar denilebilir.

Sen, Allah'ın nazargâhı olan; temiz, nurdan ve nur üstüne nur olan insan-ı kâmilin "esas akıl" dediği yeri, inşirah suyuyla yıkayıp onun sevgisi, muhabbeti ve nuru ile doldurursan; geriye bunları düşünecek bir zerre bile kalmaz. Kalmadığı gibi sen bile kalmazsın.

Güzel ahlak yolcuları imar, mimar ve ömür ilişkisini sürekli kurarlar ve kişisel gelişimlerinin mimarı olmayı başkalarına havale etmezler.

Güzel ahlak yolcuları referans değer üzerinden hayata bakarlar. Bütün düşünceler bu kaynağa bağlı olarak geliştirilir. Duygulanımlar buna göre düzenlenir ve ardından hedefe yönelik eylem denilen ameller buna göre ikame edilir.