DUYGULARIN DÜZENLEMESİ
UĞUR CANBOLAT

AHLÂK-I HASENE erleri, duygularını Rabbimizin isteği istikametinde düzenleyenlerin arasından çıkarlar. Bu mesele onlar için mühim olduğundan duygularının esiri olmayı değil onların âmiri, yani düzenleyicisi, konumlandırıcısı olmayı önemserler. Hayatlarının merkezinde kendilerinin efendisi olmak anlamını da barındıran bu anlayış duygularının tesirinde kalmamayı ya da olması gerektiği kadarını kullanmayı içerir.

Güzel ahlak yolcuları Cenab-ı Hakkın verdiği her nimeti O’nun emri çerçevesinde algılayıp, istenen ölçülere uygun şekilde kullanmayı isterler. Ne ileri giderler ne de geride kalırlar. Kıvamında yaşamayı hedeflerler. Bu ise fıtrata uygun biçimde yaşamak demektir.

Hayat sınavında insanın başına türlü şeyler gelir, zorluklarla sınanırlar. Birdenbire nice emekle elde ettiği, duygularını bağladığı, kendisini onlarla tanımladığı nesi varsa elinden uçup gidebilir. İşte yönetmesi en zor olan bu ince eleklerden geçme sürecini duygularını düzenleyemediği zaman başarıyla tamamlayamayacağını bildiğinden Allah’a sığınır. Ümidini kesmez. Korkuya teslim olmaz. Endişelerin girdabında kendini vehimlerin çarkına bırakmaz.

Güzel ahlak yolcuları Allah’ın kişiye sağlık, huzur, afiyet, mutluluk ve başarı lütfettiği dönemlerde nasıl kulluk çizgisinde buyruklar doğrultusunda hareket ederek duygularını düzenleyip şımarıp azmadıysa, daima şükür üzere olduysa aynı şekilde zorluklar hayatın kapısını çalıp içeriye girerek misafir olduklarında da aynı şekilde davranmayı elden bırakmaz.

Gelenin O’ndan olduğunu bilir.

Misafirliğin erken bitmesi için gayret atına biner, ümidini tazeler, sabrı bir zırh gibi kuşanıp, sebatı kalkan olarak kullanarak duygularının olumsuz etkisine kapılmadan yapılması gerekeni yapar.

Duygularını düzenler ve kulluğunun gereğini yerine getirir.

Erdemler yolcusu ahireti umursayandır. Bütün yatırımını dünyaya yapmaz. Onun için dünya yatırımı ahiret içindir. Dünya ekinini orada biçeceği bilinciyle hareket eder.

Güzel ahlak yolcuları gündüz daha çok maişet derdi ve telaşıyla geçtiğinden duygu düzenlemesini gece yaparlar. Kendilerini duymak ve yaralarını sağaltmak için gecenin sunduğu imkanlara odaklanır ve onun bereketinden istifade etmeye çalışırlar. Yüce kitabımızın gece üzerine söylediklerini tefekkür ederek herkesten asude bir şekilde Rabbinden gecenin nimetlerini talep ederler. Tüm acz ve fakrını gece Rabbine sunarlar. Buradan aldığı kuvvetle duygularını düzenler, yanlışlarının ayırdına varır ve aldığı güçle gündüz tamir ve inşa eylemine girişirler.

Duygu düzenlemeleri sırasında yediği sillelerin muhasebesini yapar riyadan uzak gecelerin aydınlanmış kalpleriyle gündüzlerini ışıtırlar. Geceleyin yaptığı kıyam, rükû ve secdelerin verdiği kulluk bilinciyle gündüz işlerini düzene koyarlar.

Gece duygu düzenlemesi sırasında korku ve ümit duygusunu birler, dengeye gelirler. Daha önce içine çekildiği Allah’ın razı olmayacağı hislerini artık eyleme taşımaz. Davranışlarını düzenlediği duygularına paralel olarak artık rıza boyutuna taşır.

Ey hakikat yolunun duygularını Hakkın rızasına uygun olarak düzenleyip fiile taşımak isteyen yolcusu!

Eğer sende güzel ahlak yolcuları gibi istikamet üzere ilerlemek istiyorsan gece duygu düzenleme hususunda ciddi olmalısın. Allah’ın gecenin kanatlarına yüklediği rahmet damlalarını kalbine düşürmelisin. Düzenlenmiş duygularının izdüşümlerini gündüzlerine yansıtmalısın. Rabbine yakınlığının nuru ile geceni aydınlattığın gibi gündüzünü de ışıtmalısın. İnsanın en çok karanlıkta iyi görebileceğini bilgisini deneyimlemelisin. Gecenin rehavetine seni çekmek isteyen şeytan ve nefsine vurduğun silleyi gündüz aynı şiddetle sürdürmelisin. Düzenlediğin duygu durumunun karmaşık hâle getirilmesine müsaade etmemelisin. Gece elde ettiğin huşu inceliğini gündüzüne kıyam kudreti olarak taşımalısın. Gece duygu düzenlemesi sırasında boynuna çöktüğün nefsin eline gündüz düşmemelisin.

Korku ve ümit duygusunu aynı düz çizgide eşit mesafede yürütmelisin. Sınırları aştığında esas sınırlananın kendin olduğu şuuruna ulaşmalısın.

Elbette tüm bunları kesin bilgi ve kanıt olan Kur’an-ı Kerim’in bilgisi ve Fahr-i Kâinat Efendimizin mübarek örnekliği kılavuzluğunda başarmalısın